Als iemand met autisme en ADHD voelt het dagelijkse leven vaak alsof iedereen een onzichtbare handleiding heeft, behalve jij. Wanneer mensen verzuchten: "maar dat weet je toch zelf wel?", denk ik vanbinnen: "neen, dat weet ik niet". Dat creëert een gevoel van continu achter de feiten aan lopen en niet op de hoogte zijn van vanzelfsprekende verwachtingen. Om dat te compenseren, ga je maskeren en overcompenseren op school, je werk en in je relaties. Je probeert krampachtig mee te draaien, terwijl de buitenwereld je intenties vaak verkeerd interpreteert, alsof je moeilijk doet of overdrijft. Het kan ingewikkeld zijn om uit te leggen wat er echt in je omgaat, omdat mensen afgaan op je gedrag en vaak niet verder kunnen/willen kijken.
Op zoek naar (h)erkenning
Juist daarom schreef ik me in voor het AutismeBelevingsCircuit van Autisme Centraal. Het circuit bestaat uit tien interactieve opdrachten die ontworpen zijn om de gevoelswereld van autisme tastbaar te maken, telkens gekoppeld aan een concrete tip. Ik deed mee vanuit een dubbel perspectief: als ervaringsdeskundige op zoek naar (h)erkenning, en als kunstenaar en coach die met immersieve ervaringen onderzoekt hoe de wereld eruitziet door een autistische bril.
De opdrachten kwamen ongefilterd en raak binnen. Zo was er een oefening waarbij een stortvloed aan prikkels op je afkwam, terwijl je tegelijkertijd naar een verhaal moest luisteren en een puzzel moest oplossen. Dít is exact hoe de buitenwereld voor mij dagelijks aanvoelt, en waarom schijnbaar eenvoudige taken soms zoveel energie vreten dat je uitgeput raakt. Een andere opdracht met opzettelijk vage instructies maakte pijnlijk voelbaar hoe vaak ik moet gissen naar wat er van me verwacht wordt. Een andere confronterende opdracht was de smaakopdracht, die precies dat eenzame gevoel samenvatte van niet geloofd worden, of gaan twijfelen aan je eigen waarneming.
Dankzij de deskundige en empathische begeleiding van de docent ontstond er meteen een warme, veilige sfeer. Ik durfde me kwetsbaar op te stellen, omdat voelbaar was dat alle deelnemers -ouders, leerkrachten en hulpverleners- er met de oprechte intentie zaten om autisme écht te leren begrijpen. Het was mooi om iedereen de opdrachten vanuit zijn eigen context te zien ervaren, wat leidde tot waardevolle inzichten. Ik heb het bovendien erg geapprecieerd dat er door de docent ruimte werd gemaakt voor discussie, vragen en meningen.
De grootste opluchting zat voor mij in de kernboodschap van de dag: leer eerst de mens kennen en luister écht, alvorens aannames te doen. Er worden in het dagelijkse leven zoveel goedbedoelde, maar onnodige aanpassingen gedaan waar je niets aan hebt, terwijl het begint bij simpelweg vragen naar wat iemand nodig heeft. Voor mij was het een verrijkende en helende ervaring. Het circuit slaat een cruciale brug tussen theorie en doorleefde realiteit, want het reikt precies die ontbrekende context aan die nodig is voor echt wederzijds begrip.